درمان سیاتیک بارداری بدلیل فشارجنین و تغییرات هورمونی با ورزش

درد سیاتیک که تحت عنوان سندروم رادیکولار لومبرساکرال شناخته می‌شود به علت التهاب عصب سیاتیک ایجاد می‌شود که از قسمت ناحیه لومبر یا پایین ستون فقرات شروع می‌شود و تا ران امتداد می‌یابد. درد سیاتیک ممکن است در ناحیه نشیمنگاه و باسن شروع شود و به ران منتقل گردد. این درد می‌تواند عمیق، خفیف و شدید باشد. درد سیاتیک از خفیف تا شدید متغیر است. در دوران بارداری درد سیاتیک به علت فتق دیسک، یک امر شایع است. اما در این دوران علائم شبه سیاتیک قسمت پایین کمر شایع است. در حقیقت بین 50 تا 80 درصد از زنان در دوران بارداری دچار کمردرد می‌شوند که در اکثر موارد به درد سیاتیک مرتبط است.

درد سیاتیک یکی از درد‌های بسیار شایع در دوران بارداری است. سیاتیک، درد شدیدی است که در قسمت پشت کمر تا پای مادر بوجود می‌آید. این درد بر اثر فشرده شدن عصب سیاتیک به دلیل بزرگ شدن رحم و نوسان هورمونی در بارداری به وجود می‌آید. اضافه وزن در بارداری نیز همچنین عامل بروز درد سیاتیک است. در این دوره بدلیل محدودیت در مصرف دارو بهترین روش برای از بین بردن درد حرکات ورزشی اصلاحی و روزانه است. متخصصین ما در مرکز طب فیزیکی و فیزیوتراپی بیمارستان لاله زیر نظر دکترمحمدرضا برزگر خدمات فیزیوتراپی و آموزش حرکات اصلاحی ورزشی مربوط به درد سیاتیک کمر در دوران بارداری را به بیماران ارائه می‌دهند. برای کسب اطلاعات بیشتر و یا مشاوره با متخصصین ما در حرکات ورزشی کمر درد در بیمارستان لاله می‌توانید با شماره 02188571079 تماس بگیرید.

علل درد سیاتیک در دوران بارداری


درد سیاتیک معمولا به علت مشکلات مربوط به ناحیه لومبر از قبیل فتق دیسک به بیرون زدگی ایجاد می‌شود. تغییرات استخوانی مانند تنگی کانال نخاع، استئوآرتریت یا بیماری تحلیل برنده دیسک یا سایر بیماری‌هایی که بر ستون فقرات تاثیر می‌گذارند و لغزش مهره نامیده می‌شوند نیز باعث ایجاد درد سیاتیک می‌شوند. تنش عضلات و ناپایداری مفاصل نیز می‌تواند باعث ایجاد علائم سیاتیک شود. درد استخوان لگن، مشکلات مفصل ساکروایلیاک و اختلالی که سندروم پیروفورمیس نامیده می‌شود که عضلات ناحیه نشیمنگاه را درگیر می‌کند، از علل شایع درد سیاتیک در دوران بارداری است. این مساله به افزایش هورمون‌های بارداری مانند ریلاکسین رخ می‌دهد، این هورمون باعث می‌شود رباط‌های بدن که وظیفه اتصال استخوان به مفصل را بر عهده دارند شل و کشیده شوند که این مساله بیشتر در ناحیه لگن رخ می‌دهد. وزن جنین می‌تواند باعث تشدید اختلال سندروم پیروفورمیس یا اختلال مفصل ساکروایلیاک شود زیرا در این حالت فشار بسیار زیادی به مفصل باسن و لگن وارد می‌شود. به طور کلی وضعیت جنین می‌تواند باعث تشدید فشار بر عصب سیاتیک شود.

این درد باعث بروز چه مشکلاتی می‌شود؟


  • درد مقاوم یا ناگهانی در یک قسمت از پا یا باسن
  • درد در قسمت مسیر عصب سیاتیک که از پایین نشیمنگاه شروع می‌شود و تا پشت ران و پاها امتداد میابد.
  • درد شدید، ناگهانی، و تیر کشنده
  • احساس بیحسی، درد، و سوزن سوزن شدن در پا یا ساق
  • اختلال در راه رفتن، ایستادن یا نشستن

درمان سیاتیک بارداری با ورزش


روش‌های درمان درد سیاتیک در دوران بارداری عبارتند از: ماساژ درمانی، درمان دستی و ورزش درمانی. خود درمانی درد سیاتیک در دوران بارداری شامل انجام دادن تمرینات ورزشی برای کشیدن عضلات پا، باسن و نشیمنگاه به منظور کاهش فشار بر عصب سیاتیک است. شنا باعث تسکین علائم سیاتیک در برخی از افراد می‌شود زیرا آب از وزن جنین محافظت می‌کند. در قسمت زیر به پنج تمرین کششی اشاره می‌کنیم که برای تسکین درد سیاتیک و ناراحتی ناشی از آن در دوران بارداری بسیار مفید هستند بنابراین با انجام دادن آنها به تسکین درد خود کمک می‌کنید.

تمرین کشش پیروفورمیس در حالت نشسته

عضله پیروفورمیس، عضله عمیقی در ناحیه باسن است. هنگامی که این عضله دچار گرفتگی می‌شود باعث التهاب عصب سیاتیک می‌گردد. کشش این عضله می‌تواند به تسکین گرفتگی آن کمک کند. در نتیجه از درد سیاتیک کاسته می‌شود. در این تمرین کششی که عضله پیروفورمیس هدف قرار می‌شود باید به صورت زیر عمل کنید:

  • روی یک صندلی بنشینید و پاهای خود را صاف روی زمین قرار دهید.
  • در صورتی که از درد ناحیه چپ رنج می‌برید، قوزک پای چپ خود را روی زانوی راست قرار دهید.
  • کمر خود را صاف نگه دارید و به سمت جلو خم شوید تا کاملا کشیدگی عضلات باسن خود را احساس کنید.
  • سی ثانیه در این حالت باقی بمانید و سعی کنید در طول روز چند بار این تمرین را انجام دهید.

کشش بدن به کمک صندلی

انجام دادن این تمرین در دوران بارداری عالی است و به کشش عضلات کمر، باسن و قسمت پشت پا کمک می‌کند. در این تمرین کششی که عضله پایین کمر، عضله همسترینگ و عضلات تثبیت کننده نخاع باید به صورت زیر عمل کنید:

  • روبروی یک صندلی بایستید و پاهای خود را کمی از عرض شانه باز کنید، دست‌های خود را روی صندلی قرار دهید و به سمت جلو خم شوید.
  • سعی کنید کمر و دست‌های خود را صاف نگه دارید.
  • باسن خود را به سمت عقب بکشید و تا زمانی که کشیدگی عضلات پائین کمر و قسمت پشت ساق را احساس می‌کنید به کار خود ادامه دهید.
  • می‌توانید برای افزایش کشیدگی در ناحیه باسن و پائین کمر، باسن خود را به طرفین تکان دهید.
  • حدود ۳۰ تا ۶۰ ثانیه در این وضعیت باقی بمانید و سعی کنید روزی دوبار این تمرین را انجام دهید.

حالت کبوتر

این تمرین یکی از محبوب ترین تمرینات یوگا است که باعث تسکین درد شبه سیاتیک در دوران بارداری می‌شود. انجام دادن این تمرین به تسکین درد سیاتیک در بارداری کمک‌ می‌کند. در این تمرین کششی که عضلات روتاتور باسن و عضلات خم کننده هدف قرار می‌گیرند باید به صورت زیر عمل کنید :

  • دست و زانوی خود را روی زمین قرار دهید.
  • زانوی راست خود را به سمت جلو بکشید تا بین دست‌های خود قرار بگیرد.
  • یک حوله رول شده یا بالشتک یوگا را زیر باسن راست خود قرار دهید این کار باعث تسهیل کشش و ایجاد فضای مناسب برای شکم می‌شود.
  • روی پای راست خود به سمت جلو خم شوید. به آرامی خود را به سمت زمین پائین بیاورید.
  • می‌توانید برای محافظت از سرو بازوی خود از یک بالشتک استفاده کنید.
  • حدود یک دقیقه در این حالت بمانید.
  • سپس این تمرین را با سمت دیگر بدن انجام دهید.
  • سعی کنید  روزانه چند بار این تمرین را انجام دهید.

کشش عضلات خم کننده باسن

عضلات خم کننده باسن، عضلاتی هستند که در قسمت پایین باسن قرار دارند و به حرکت پا و خم شدن به سمت جلو در حرکاتی که شبیه راه رفتن است کمک می‌کند‌. تعدادی زیادی از زنان در دوران بار داری دچار گرفتگی عضلات خم کننده باسن می‌شود. گرفتگی این عضلات بر وضعیت بدن و مطابقت عضلات لگن تاثیری می‌گذارد و منحر به درد می‌شود. در این تمرین کششی که عضلات خم کننده باسن هدف قرار میگیرند باید به صورت زیر عمل کنید :

  • به کمک دست و زانوهای خود روی زمین زانو بزنید.
  • یکی از پاهایتان را به گونه‌ای مقابل خود قرار دهید که زانو و باسن زاویه ۹۰ درجه تشکیل دهند.
  • وزن خود را به سمت جلو انتقال دهید و تا زمانی که کشیدگی عضلات ساق و قسمت جلوی کمر رو احساس می‌کنید به کار خود ادامه دهید‌.
  • به مدت سی ثانیه در این حالت باقی بمانید سپس این تمرین را با پای دیگر انجام دهید.

کشش عضلات باسن و همسترینگ به کمک‌ رول فومی

یک رول فومی یک وسیله ارزان است که می‌توانید از آن برای ماساژ عضلات خود استفاده کنید. استفاده از فوم برای انجام تمرینات ورزشی روشی سودمند برای تسکین گرفتگی عضلات است که منجر به درد سیاتیک شده اند غلتک فومی به آرامی عضلات گرفته و بافت همبند را ماساژ می‌دهد. برای انجام این تمرین که عضلات همسترینگ، عضلات ساق، باسن و پریفورمیس هدف قرار داده می‌شوند باید به صورت زیر عمل کنید:

  • یک غلتک را روی زمین قرار دهید.
  • روی آن بنشینید و باقرار دادن دست‌های در پشت بدن از خود محافظت کنید.
  • یک پا را روی زانوی دیگر قرار دهید و در وضعیت مناسب قرار بگیرید.
  • به آرامی بدن خود را روی غلتک به سمت جلو و عقب حرکت دهید و تا زمانی که می‌توانید به کار خود ادامه دهید.
  • به مدت ۳۰ تا۶۰ ثانیه به انجام این تمرین بپردازید.
  • سپس این تمرین را با پای مخالف انجام دهید و به مدت ۳۰ تا ۶۰ ثانیه به اجرای آن بپردازید.