درمان پارگی مینیسک زانو دراثر خم شدن یا چرخش شدید زانو با ورزش

هنگام پاره شدن منیسک، غضروف موجود در بالای استخوان درشت‌نی (تیبیا) دچار آسیب‌دیدگی می‌شود. این غضروف هنگام حرکت مفصل زانو، حرکت استخوان ران و درشت‌نی را تسهیل می‌کند. پارگی منیسک معمولاً بر اساس محل پارگی و ظاهر آن (به‌عنوان‌مثال، پارگی دسته سلطی، طولی، منقاری و عرضی) طبقه‌بندی می‌شود.

اگرچه ممکن است معاینه بالینی بتواند پارگی منیسک داخلی یا جانبی را مشخص سازد، اما ازمایشات تشخیصی می‌تواند محل پارگی و نوع آن را بهتر مشخص کند. این موضوع برای درمان مهم است، چرا که هر بخش از منیسک، خون‌رسانی متفاوتی دارد. دانستن محل پارگی منیسک می‌تواند در کیفیت و نحوه درمان مؤثر باشد (چه با جراحی و چه بدون عمل جراحی).

درصورتی‌که پزشک درمان غیر جراحی تشخیص دهد، علاوه بر استراحت، داروهای مسکن و کمپرس یخ می‌توان از انواع بریس و حرکات اصلاحی ورزشی برای درمان پارگی مینیسک زانو استفاده کرد. متخصصین ما در مرکز طب فیزیکی بیمارستان لاله زیر نظر دکتر محمدرضا برزگر انواع بریس (زانو بند)، آموزش و انجام حرکات اصلاحی برای درمان بدون جراحی و توانبخشی بعد از عمل‌های جراحی مینیسک زانو را به بیماران ارائه می‌دهند. جهت رزرو نوبت و مشاوره با متخصصین ما در مرکز طب فیزیکی و فیزیوتراپی بیمارستان لاله می‌توانید با شماره‌ی 02188571079 تماس حاصل فرمایید.

آناتومی زانو


مفصل زانو از به هم رسیدن سه استخوان ساخته می‌شود: ران (فمور)، درشت‌نی (تیبیا) و کشکک (پاتلا). دو قطعه غضروف گوه مانند بین استخوان ران و درشت‌نی قرار دارد. آن‌ها ضربات و شوک وارده به مفصل زانو را خنثی می‌سازند. به این غضروف‌ها منیسک گفته می‌شود. آن‌ها از استحکام بالایی برخوردار هستند و حالتی شبیه لاستیک دارند، بدین طریق مفصل زانو را در برابر نیروهای وارده پوشش داده و باثبات نگه می‌دارند.

انواع مختلف پارگی منیسک


پارگی منیسک می‌تواند در بخش داخلی یا جانبی (داخل یا خارج از منیسک) و در ناحیه قرمز، ناحیه سفید یا در هر دو ایجاد شود. پارگی منیسک انواع مختلفی دارد، اما چهار نوع پارگی که بیشتر دیده می‌شود، عبارت‌اند از:

  • پارگی درجه 1: پارگی طولی (یا خطی) که می‌تواند در ناحیه قرمز یا سفید رخ دهد.
  • پارگی درجه 2: پارگی دسته سلطی که یک پارگی عمودی است و می‌تواند در هر دو ناحیه ایجاد شود. این نوع پارگی به دسته "سطل" شباهت دارد. ممکن است بخشی از منیسک به سمت مفصل زانو تا بخورد، درنتیجه می‌تواند باعث انسداد مکانیکی یا قفل شدن زانو شود.
  • پارگی درجه 3: پارگی عرضی نوعی پارگی منیسک است که به هر دو ناحیه گسترش می‌یابد.
  • پارگی درجه 4: پارگی پروگزیمال قدامی یا خلفی که به پارگی انتهای منیسک اشاره دارد.

چه چیزی باعث پارگی منیسک می‌شود؟


فعالیت‌هایی که سبب خم شدن یا چرخش بیش‌ازحد زانو می‌شود، فرد را در معرض خطر پارگی منیسک زانو قرار می‌دهد. آسیب‌های ورزشی شایع‌ترین علت پارگی منیسک محسوب می‌شوند. گاهی اوقات برخورد مستقیم مانند تکل زدن در مسابقات فوتبال نیز می‌تواند منجر به پارگی منیسک شود. ورزشکاران به‌ویژه کسانی که در ورزش‌های پربرخورد شرکت دارند و رقصنده‌ها  بیشتر در معرض پارگی منیسک قرار دارند. علاوه بر این، افراد مسن به علت تغییرات طبیعی و تحلیل مفصل ناشی از  افزایش سن، نیز در معرض آسیب‌دیدگی زانو ازجمله پارگی منیسک قرار دارند. در این موارد معمولاً ضربه مستقیم علت پارگی منیسک نمی‌باشد. افرادی که قبلاً دچار آسیب‌دیدگی زانو شده‌اند نیز بیشتر در معرض خطر پارگی منیسک قرار دارند.

این بیماری چه نشانه‌ها و علائمی دارد؟


در اغلب موارد پارگی منیسک، نشانه یا علامتی ندارد. بااین‌حال، برخی از افراد مبتلا به پارگی منیسک دقیقاً می‌دانند چه زمانی زانو آن‌ها آسیب‌دیده است. ممکن است پس از پارگی منیسک درد زانو به صورت حاد شروع شود، ممکن است بیمار صدای پاره شده منیسک را بشنود یا آن را حس کند. احتمال دارد در طول زمان، علائمی دیگری نیز ظاهر شود که می‌تواند شامل هرکدام یا همه موارد زیر باشد:

  • درد هنگام دویدن یا راه رفتن‌های طولانی.
  • تورم متناوب مفصل زانو: اغلب در زانویی که دچار پارگی منیسک است، حس تنگی وجود دارد.
  • ایجاد صدا در مفصل به‌خصوص هنگام بالا رفتن یا پایین آمدن از پله‌ها.
  • خالی کردن زانو یا خم شدن ناگهانی آن (احساس اینکه زانو بی‌ثبات است و احساس اینکه زیر زانو خالی می‌شود)، درواقع به‌ندرت زانو ناگهان خم شده و باعث می‌شود بیمار سقوط کند.
  • قفل‌کردن زانو (گیرکردن مکانیکی زانو که به‌موجب آن نمی‌توان زانو را صاف یا خم نمود): این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که بخشی از منیسک پاره شده، در کار مفصل اختلال ایجاد کرده و مانع حرکت آزاد آن می‌شود. معمولاً در این حالت زانو بین 15 تا 30 درجه خم می‌شود و نمی‌توان بیش از این آن را خم کرد یا صاف نمود.

درمان پارگی منیسک چیست؟


درمان پارگی منیسک به اندازه و محل پارگی بستگی خواهد داشت. عوامل دیگری که درمان را تحت تأثیر قرار می‌دهند، عبارت‌اند از: سن، سطح فعالیت فرد و سایر آسیب‌دیدگی‌های بیمار. خوشبختانه، در تمام موارد پارگی منیسک نیاز به عمل جراحی نخواهد بود. اگر زانو قفل نمی‌کند، پایدار و باثبات است و علائم آن در طول زمان برطرف شده باشد، ممکن است درمان‌های غیر جراحی کافی باشد. اقدامات زیر می‌تواند سرعت بهبودی و التیام بیمار را افزایش دهد:

  • استراحت زانو: فعالیت‌هایی که باعث درد زانو می‌شود مانند راه رفتن را محدود کنید. برای کمک به تسکین درد از عصا استفاده کنید.
  • استفاده از کمپرس سرد یا کیسه یخ: این کار می‌تواند درد و تورم بیمار را کاهش دهد. 15 الی 20 دقیقه، هر 3 تا 4 ساعت، به مدت 2 الی 3 روز یا تا زمانی که درد و تورم کاهش یابد.
  • بستن زانو. برای کنترل تورم از یک باند الاستیک یا زانوبندهای ساخته شده از جنس نئوپرن استفاده کنید.
  • هنگام نشستن یا دراز کشیدن، یک بالش زیر پاشنه پا بگذارید تا سطح زانو بالا بیاید.
  • مصرف داروهای ضدالتهابی در صورت نیاز. داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند: ادویل، آلیو، موترین می‌تواند به کاهش درد و تورم کمک نماید. بااین‌حال ممکن است این داروها عوارض جانبی داشته باشند یا خطر خونریزی و ایجاد زخم را افزایش دهند. آن‌ها نباید طولانی‌مدت استفاده شوند، مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد.
  • به کمک تمرینات کششی و تقویتی، فشار و استرس وارده بر زانوی خود را کاهش دهید. از پزشک خود برای دریافت برنامه مناسب فیزیوتراپی کمک بگیرید.
  • از انجام فعالیت‌هایی که به زانوها فشار وارد می‌کند، خودداری کنید، مانند دویدن یا پریدن.

استفاده از بریس یا زانو بند طبی

این زانوبندها برای افراد فعال با زانوهای ضعیف و آسیب‌پذیر مناسب هستند. همچنین آن‌ها در موارد پارگی منیسک نیز می‌توانند مفید باشند. غالب زانوبندها به‌منظور بهبود پارگی منیسک طراحی نمی‌شوند، اما برخی از آن‌ها برای چنین هدفی طراحی می‌شوند. ازآنجاکه سایز این زانوبندها قابل تنظیم می‌باشد، می‌تواند بدون هیچ مشکلی برای هر دو زانوی خود استفاده نمایید. پس از بهبود پارگی منیسک، بهتر است استفاده از این بریس‌ها تداوم یابد، تا پشتیبانی لازم از زانوی شما فراهم شود.

تمرینات ورزشی

ورزش‌های مناسب برای بهبود پارگی مینیسک:

صاف کردن زانو به صورت پسیو یا غیرفعال

 انجام این تمرین به شما کمک می‌کند تا زانو خود را به صورت کامل صاف کنید. به پشت دراز بکشید، یک حوله را به صورت رول درآورده و زیر پاشنه پای آسیب‌دیده قرار دهید تا آنکه پاشنه پا حدود 15 سانتیمتر از زمین بالاتر آید. عضلات پای خود را آرام کرده و اجازه دهید جاذبه زمین به آرامی زانو شما را صاف کند. این حالت را حدود 2 دقیقه نگه دارید. در هر نوبت تمرین را 3 بار تکرار کنید. هنگام انجام این تمرین ممکن است کمی احساس ناراحتی داشته باشید. تمرین را چند بار در روز انجام دهید. این تمرین همچنین می‌تواند در هنگام نشستن بر روی یک صندلی و قرار دادن پاشنه پا بر روی صندلی یا نیمکت دیگر نیز اجرا شود.

سردادن پاشنه

 بروی یک سطح محکم بنشینید و پاهای خود را در مقابل صاف کنید. پاشنه پای آسیب‌دیده را به بر روی زمین به سمت باسن بکشانید، تا زانو به قفسه سینه نزدیک شود. دوباره به آرامی پای خود را صاف کرده و به موقعیت اول بازگردانید. این تمرین را در 2 دوست و هر ست 15 بار تکرار کنید.

کشش ساق پا در حالت ایستاده

 مقابل دیوار بایستید و دستان خود را تقریباً هم‌تراز با چشم‌ها بر روی دیوار قرار دهید. پای آسیب‌دیده را به عقب برده و پاشنه پا را به صورت کامل بر روی زمین قرار دهید. پای دیگر را به جلو آورده و زانوی خود را کمی خم کنید. پای عقب خود را کمی به سمت داخل بچرخانید. به آرامی به سمت دیوار متمایل شوید تا در پشت ساق پا کمی احساس کشش کنید. این وضعیت را 15 الی 30 ثانیه نگه دارید. سپس به حالت اولیه خود باز گردید و تمرین را سه بار تکرار کنید. چندین نوبت در روز این تمرین را انجام دهید.

کشش عضله همسترینگ به کمک دیوار

 به پشت دراز بکشید و باسن را به چهارچوب در نزدیک کنید. پای سالم را مقابل خود صاف کنید به‌نحوی‌که از میان چهارچوب در عبور کند. پای آسیب‌دیده را بالا آورده و بر روی دیوار مجاور چهارچوب در قرار دهید. تا آنجا که می‌توانید پای خود را صاف کرده و تحت کشش قرار دهید. شما باید در پشت عضله ران خود کشش ملایمی را حس نمایید. این حالت را 15 الی 30 ثانیه نگه دارید و تمرین را سه بار تکرار کنید.

بالا بردن پا به صورت مستقیم

 به پشت دراز بکشید و پاها را صاف کنید. زانو پای سالم را خم کرده و کف پا را بر روی زمین قرار دهید، عضله ران پای آسیب‌دیده را منقبض کرده و حدود بیست سانتی‌متر از زمین بالا بیاورید. پای خود را صاف نگه داشته و عضلات ران را منقبض کنید. به آرامی پای خود را پایین آورده و روی زمین قرار دهید. این تمرین را در دو ست و هر ست 15 بار تکرار انجام دهید.

کشش ران در حالت درازکش

 بروی شکم دراز بکشید و پاهای خود را صاف بر روی زمین قرار دهید. دست‌های خود را زیر پیشانی قرار داده و سر خود را بر روی دستانتان بگذارید. ناف خود را به سمت ستون فقرات بکشید و ماهیچه‌های شکم را منقبض کنید. باسن و عضلات ران پای آسیب‌دیده را منقبض کرده و به آرامی پای خود را حدود بیست سانتیمتر از زمین بالا آورید. پای خود را صاف نگه داشته و به مدت 5 ثانیه این وضعیت را حفظ کنید. سپس پای خود به آرامی پایین آورید و استراحت کنید. این تمرین را در دو ست و هر ست 15 بار تکرار انجام دهید.

حرکت صدف

 به سمت پای سالم، به پهلو بخوابید، زانو و ران خود را خم کنید، پاها روی‌هم قرار داشته باشند. درحالی‌که پاشنه پاها را روی‌هم قرار داده‌اید، پای آسیب‌دیده را به سمت سقف بالا آورید. این حالت را برای 2 ثانیه نگه دارید و به آرامی پا را پایین آورید. این تمرین را در دو ست و هر ست 15 بار تکرار انجام دهید.

حرکت اسکات به کمک توپ ورزشی و دیوار

پشت به دیوار بایستید. مستقیم به جلو نگاه کنید. شانه‌های خود را آرام نگه دارید، پاها را هم‌عرض شانه باز کنید و حدود 90 سانتیمتر از دیوار فاصله بگیرد. یک توپ فوتبال یا بسکتبال را در پشت خود قرار دهید. پشت خود را به سمت دیوار نگه دارید و به آرامی در زاویه 45 درجه به سمت پایین حرکت اسکات را انجام دهید. در این حالت ران‌ها به موازات زمین قرار نمی‌گیرند. این حالت را به مدت 10 ثانیه نگه دارید و به آرامی به موقعیت اولیه خود باز گردید. 10 بار تمرین را تکرار کنید. تعداد تمرین را به دو ست و هر ست 15 بار تکرار برسانید.

جراحی


اگر پارگی شدید باشد، ممکن است پزشک جراحی را توصیه کند. چندین روش جراحی در این خصوص انجام می‌شود ازجمله:

  • ارتروسکوپی زانو: نوعی روش جراحی زانو است که دران پزشک برش کوچکی بروی زانو ایجاد می‌کند و از طریق آن یک دوربین را به داخل زانو می‌فرستد تا بافت‌های آسیب‌دیده را ارزیابی کند. در صورت نیاز پزشک منیسک پاره شده را ترمیم یا حذف می‌نماید.
  • منیسکتومی جزئی: روشی است که دران جراح بخشی از منیسک را جدا کرده و بر می‌دارد.
  • ترمیم منیسک: روشی است که دران جراح به کمک نخ‌های بخیه، بخش‌های پاره شده منیسک را به هم متصل می‌کند.
به این پست امتیاز دهید.
Rate this post