درمان پارگی رباط صلیبی زانو ناشی از چرخش و حرکت ناگهانی زانو

پارگی رباط صلیبی1رباط صلیبی زانو یا ACL  یکی از چهار رباط اصلی در مفصل زانو است که زانو را به استخوان شین (تیبیا) و استخوان ران (فمور) متصل می‌کند.  رباط صلیبی در قسمت عمقی مفصل، در پشت کشکک زانو (پاتلا)، بالای استخوان شین، و زیر استخوان ران قرار دارد.

رباط صلیبی قدامی به همراه رباط صلیبی خلفی (PCL) که از روی رباط صلیبی قدامی گذشته و با هم یک "X" می‌سازند، به ثبات زانو در هنگام چرخش کمک می‌کند.
رباط صلیبی زانو، استخوان تیبیا را سر جای خود نگه داشته و مانع حرکتِ زیادِ آن به جلو یا دور شدن آن از زانو و استخوان ران می‌شود. همچنین رباط صلیبی باعث ثبات زانو در هنگام چرخش استخوان تیبیا می‌شود. هنگامی که رباطی آسیب ببیند، ممکن است کشیده شده، کمی یا کاملا پاره شود. پارگی بیش از حد رباط زانو باعث شلی و بی ثباتی مفصل زانو می‌شود.

بیمار باید در محلِ رباط صلیبی آسیب دیده از یخ استفاده کند تا از التهاب در محل جلوگیری شود. همچنین باید اطراف زانو نیز کمپرس یخ قرار دهد تا تورمِ موجود کنترل شود. بالا گرفتن زانو نیز برای کنترل و کاهش تورم مفید است. معمولا بلافاصله پس از آسیب و همچنین هنگام مراقبت پس از درمان، از بریس‌های توان‌بخشی زانو استفاده می‌شود. این بریس‌ها نقش مهمی در بی تحرکی زانو و محافظت از آن دارند و هم‌زمان امکان حرکات محدود و مناسبی را نیز به زانو می‌دهند. برای بازگشت حرکات و قدرت عضلات، یک برنامه توان‌بخشی و فیزیوتراپی برای بیمار آماده می‌شود. به بیماران اموزش داده می‌شود که چگونه به نحو صحیح از چوب‌های زیر بغل استفاده کنند. پس از کاهش تورم اطراف زانو، بیمار می‌تواند حرکات تحمل وزن را نیز انجام دهد. افزایش دامنه حرکات زانو نقش مهمی در پیشگیری از سفتی و خشکی عضلات دارد.
شاک ویو تراپی، ماساژ و لیزر تراپی از روش های موثر دیگر برای درمان پارگی رباط صلیبی زانو می باشند.

در مرکز تخصصی طب فیزیکی و توانبخشی بیمارستان لاله انواع روش های درمان و توانبخشی پارگی رباط صلیبی تحت نظر دکتر محمد رضا برزگر به شما عزیزان ارائه می شود.

درجات آسیب رباط صلیبی


  • آسیب درجه یک: در آسیب درجه یک رباط صلیبی، پارگی ایجاد نمی‌شود اما رباط کمی کشیده شده و در ام آر آی به صورت متورم نشان داده می‌شود. بیماران این تورم و حساسیت را احساس می‌کنند اما می‌توانند اکثر فعالیت‌های روزمره خود را انجام دهید.
  • آسیب درجه دو: در آسیب درجه دو، رباط صلیبی کمی پاره شده است (معمولا یکی از دو رشته‌ی بافتی) و کمی جدی‌تر و سخت‌تر از آسیب درجه یک است. در این آسیب، زانو دچار درد و التهاب می‌شود. معمولا راه رفتن برای بیمار دشوار می‌گردد. گاهی برای درمان این آسیب، به جراحی نیاز است.
  • آسیب درجه سه: آسیب درجه سه زمانی اتفاق می‌افتد که رباط صلیبی زانو کاملا پاره شود. در این آسیب معمولا بیمار درد زیاد، و التهاب و تورم شدیدی دارد. همچنین راه رفتن بدون  لنگیدن اگر غیر ممکن نشود، بسیار مشکل خواهد شد.

چرا رباط صلیبی زانو دچار پارگی می شود؟


رباط صلیبی

آسیب به رباط صلیبی ممکن است در اثر یک حرکت ناگهانی که باعث چرخش یا پارگی رباط می‌شود، به وجود آید. نمونه‌ای از این حرکت‌ها عبارتند از:

  • چرخش اجباری و ناگهانی زانو، مانند چرخش زانو در هنگام زمین خوردن یا ضربه خوردن در حین فوتبال یا بسکتبال.
  • راست کردن زانو تا حدی بیش از توان طبیعی آن (کشیدگی بیش از حد)، مانند زمانی که فرد پس از پَرِش، روی زمین فرود می‌آید.
  • فشار آوردن اجباری استخوان ران بر روی استخوان تیبیا که ممکن است وقتی فرد در حال دویدن است و ناگهان می‌ایستد، یا زمانی که در حال اسکی است و به طور ناگهانی وزن خود را منتقل ‌می‌کند، اتفاق افتد

این عارضه چه نشانه هایی دارد؟


برخی از علائم این عارضه عبارتند از:

  • ایجاد یک صدای بلند و درد در هنگام وارد شدن آسیب
  • تورم زانو
  • مشکل در خم کردن یا صاف کردن زانو
  • زانو درد
  • احساس شل بودن یا بی ثباتی زانو

اگر رباط صلیبی چندین سال‌ یا چندین ماه پیش پاره شده و با جراحی درمان نشده باشد، فرد احساس می‌کند زانویش ضعیف است و هنگام چرخش یا پیچش خالی می‌شود.

پزشکان چگونه این آسیب را تشخیص می دهند؟


پزشک در مطب یا در اورژانس بیمار را معاینه کرده و برای او آزمایش‌‌های تصویری تجویز می‌کند تا از آسیب احتمالی وارده به زانو و شدت آن اطمینان حاصل کند.

آزمایش‌هایی که به تشخیص آسیب وارده به رباط صلیبی کمک می‌کنند عبارتد از:

  • تست لچمن. در آزمایش لچمن، بیمار به پشت خوابیده و زانوی آسیب دیده را با زاویه ۲۰ تا ۳۰ درجه خم نگه می‌دارد. سپس پزشک یک دست خود را روی ساق پا و دست دیگر را روی ران گذاشته و مقداری فشار وارد می‌کند تا استخوان تیبیا را به جلو حرکت دهد. به جلو رفتنِ بیش از حدِ استخوان تیبیا به معنی پارگی رباط صلیبی است.
  • تست دراور قدامی یا پیشین. در تست دراور قدامی، باسن با زاویه ۴۵ درجه و زانو با زاویه ۹۰ درجه خم می‌شوند. پزشک قسمت پشتِ استخوان یا عضله تیبیا در زیر زانو را محکم گرفته، انگشت اشاره خود را روی تاندون‌های همسترینگ و شست خود را کنار کاسه زانو قرار داده و هم زمان استخوان تیبیا را نیز به جلو می‌کشد تا بتواند هرگونه تغییر ایجاد شده در مفصل زانو و اطراف آن را تشخیص دهد.

معمولا پزشکان برای تشخیص صحیح آسیب‌های وارده به رباط صلیبی، آزمایش‌های ذکر شده را همراه با معاینه فیزیکی انجام می‌دهند.

با اینکه ممکن است برای تشخیص میزان آسیب وارد شده از تصاویر رادیوگرافی استفاده شود، اما این تصاویر فقط استخوان را نشان می‌دهند و بنابراین پزشک فقط می‌توانند وجود شکستگی در استخوان زانو را تایید یا رد کند. ام آر آی، که تصاویری از بافت‌ها (مثل رباط‌ها و عضلات) تهیه می‌کند، می‌تواند پارگی کامل یا نسبی رباط صلیبی را تایید کند. بنابراین برخی از پزشکان برای تاییدِ تشخیصِ خود، ام آر آی برای بیمار تجویز می‌کنند.

پارگی جزئی و شدید رباط صلیبی را چگونه درمان کنیم؟


درمان بیمارانی که دچار پارگی رباط صلیبی شده‌اند در تسریع فرآیند بهبود، اطمینان از کسب نتیجه مطلوب، و کاهش احتمال پارگی مجدد در آینده نقش مهمی دارد.

درمان این بیماران شامل موارد زیر خواهد بود:

درمان اولیه

درمان اولیه

  • استراحت: زانوی آسیب دیده باید ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول استراحت کند تا آسیبِ بیشتری به آن وارد نشود.
  • استفاده از کیسه یخ: محل آسیب باید با کیسه یخ یا کیسه نخود منجمد سرد شود. هرگز نباید یخ را مستقیما روی محل قرار داد زیرا بیمار دچار سرمازدگی می‌شود. باید بین کیسه یخ و محل آسیب، پارچه‌ای قرار داده شود. می‌توان ساعتی یک بار و هربار به مدت بیست دقیقه کیسه یخ را روی محل قرار داد اما باید مراقب بود مدت زمانی که کیسه یخ روی محل است مجموعا از سه ساعت بیشتر نشود. اعتقاد بر این است که درمان با کیسه یخ تا ۲۴ ساعت پس از وارد شدن آسیب، موثر است.
  • فشار: بانداژهای محافظ لاستیکی برای این منظور طراحی و ساخته شده‌اند. فشار باید زیاد باشد اما نه تا حدی که بر جریان خون اثر گذارد.
  • بالا گرفتن پا: در صورت امکان باید پا را بالاتر از سطح قلب قرار داد. راحت‌ترین روش برای این کار این است که فرد روی زمین دراز کشیده و توسط چند بالش، باسن خود را بالا برد. اگر فرد نشسته است، می‌تواند پاها را روی یک میز یا صندلی قرار دهد. بالا بردن پاها باید تا جایی که ممکن است و به مدت چند روز انجام شود.

داروهای مسکن

داروهای مسکن

بیمار می‌تواند داروهای مسکنی مانند استامینوفن، ایبوپروفن، یا ناپروکسن که بدون نسخه به فروش می‌رسند را مصرف کند. ممکن است داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی ‌(NSAIDs) همچون ایبوپروفن و ناپروکسن باعث خونریزی معده یا ایجاد مشکلات دیگر شوند. خطرات و عوارض این داروها با افزایش سن، بیشتر می‌شوند. بیمار باید برچسب روی دارو را مطالعه کرده و دارو را طبق دستور آن مصرف کند. بیمار نباید این داروها را بیش از ده روز مصرف کند، مگر در مواردی که با تجویز پزشک باشد.

زانوبند طبی

زانوبند طبی

معمولا پزشک یک زانوبند طبی برای بیمار تجویز می‌کند تا در دوره توان‌بخشی مورد استفاده قرار گیرد. زانوبند مورد استفاده در دوره توان‌بخشی قابل تنظیم است؛ می‌توان آن را در حالت راست قفل کرد یا آن را به نحوی تنظیم کرد که مقداری حرکت داشته باشد. معمولا زمانی که بیمار در حال ورزش است، از زانوبند استفاده نمی‌کند.

ماساژ

ماساژ

ماساژ درمانی روشی است که باعث شل شدن گشته، بر بافت‌های نرم تاثیر گذاشته، جریان خون را افزایش داده و به بهبود پارگی رباط صلیبی کمک زیادی می‌کند. اگر ماساژ درمانی ملایم بوده و به نحو صحیح انجام شود، فواید زیر را خواهد داشت:

  • باز کردن بافت‌های عضلات چهارسر ران
  • افزایش جریان خون لنفاوی در زانو و اطراف زانو
  • نرم کردن محدودیت‌های مایوفشال
  • پیشگیری از زخمی شدن بافت
  • رفع ورم‌هایِ‌ موضعی

فیزیوتراپی زانو

فیزیوتراپی زانوبهترین روش برای اجتناب از جراحی بازسازی رباط صلیبی، شرکت در یک برنامه جامع فیزیوتراپی که شامل تقویت پاها، آگاهی از موقعیت بدن، آموزش مجدد حفظ تعادل در سطح بالا، و همچنین افزایش عملکرد و چابکی خاص ورزشی بوده و برای زانوهایی که مشکل رباط صلیبی دارند تهیه شده است، می‌باشد.

هدف از انجام فیزیوتراپی عبارت است از:

  • کاهش درد و التهاب.
  • بازگشت دامنه حرکات مفصل.
  • تقویت زانو: مخصوصا عضلات چهار سر (به خصوص VMO) و همسترینگ.
  • تقویت اندام‌های تحتانی: مانند عضلات ساق پاها، باسن و لگن.
  • بهبود ترازبندی پاتلوفمورال (کشکک زانو).
  • بازگشت طول عضلات به حالت عادی.
  • افزایش چابکی، تعادل و آگاهی از موقعیت بدن.
  • بهبود عملکردهایی همچون راه رفتن، دویدن، چمباتمه زدن، و پرش.
  • کاهش احتمال آسیب مجدد.

شاک ویو تراپی

شاک ویو تراپی

شاک ویو تراپی اکسترا کورپورال یک روش غیر تهاجمی است که برای تحریک بهبود، مخصوصا در رباط، تاندون، یا قسمت‌های استخوانی استفاده می‌شود. شاک ویو نوعی موج صوتی با انرژی زیاد است که در هنگام عبور از بافت، فشار را افزایش می‌دهد. فشار سریع و شدید باعث ایجاد حباب، یعنی تولید و فروپاشی لحظه‌ای حباب‌های کوچک، می‌شود. از آنجا که این امواج انرژی از خارج بدن انسان نشات می‌گیرند، این روش درمان به نام اکسترا کورپورال (خارج از بدنی) نامیده می‌شود. معمولا کمی پس از درمان، دردها شروع به بهبودی می‌کنند. ممکن است برای برخی بیماران نیاز به تکرار جلسات شاک ویو تراپی باشد تا نتیجه‌ی مطلوب حاصل شود.

لیزر درمانی

لیزر درمانی

استفاده از لیزر درمانی برای درمان آسیب‌های وارده به بافت‌های نرم در سال‌های اخیر رواج زیادی یافته زیرا درد و التهاب کمتری داشته و یک روش غیر تهاجمی است که از اشعه‌های نور با طول موج مشخص برای کاهش درد ناشی از آسیب استفاده می‌کند.

ورزش

پزشک ورزش‌هایی را به بیمار آموزش می‌دهد که تاثیر چشمگیری در روند بهبود دارند. بیمار می‌تواند برخی از این ورزش‌ها را همان موقع انجام دهد. زمانی که تورم زانوها کاهش یافت و بیمار توانست ایستاده و وزن خود به طور یکنواخت روی هر دو پا بیندازد، می‌تواند بقیه ورزش‌ها را نیز انجام دهد. این ورزش‌ها عبارتند از:

لغزاندن پاشنه

لغزاندن پاشنهبرای انجام این حرکت ورزشی، روی یک سطح سفت خوابیده و پاهای خود را به صورت صاف و مستقیم روبروی خود قرار دهید. سپس به آرامی زانوی خود را به سمت قفسه سینه و پاشنه‌ی پای آسیب دیده را به سمت باسن ببرید. پا را به حالت اول برگردانید. این حرکت را 2 ست 15 تایی تکرار کنید.

حرکت تقویت عضلات چهارسر

تقویت عضلات چهار سر

برای انجام این حرکت، روی زمین نشسته و پای آسیب دیده را به صورت مستقیم و پای دیگر را به صورت خمیده روبروی خود قرار دهید. با انقباض عضلات روی باسن، پشت زانوی آسیب دیده را روی زمین فشار دهید. زانو را به مدت ده ثانیه در این حالت نگه دارید. کمی استراحت کنید. این حرکت را 2 ست 15تایی تکرار کنید.

کشش غیر فعال زانو

کشش غیر فعال

اگر نمی‌توانید زانوی خود را به طور کامل بکشید، این حرکت را انجام دهید. به پشت روی زمین خوابیده، یک حوله‌ی لوله شده زیر پاشنه‌ی پایی که زانوی آن آسیب دیده قرار دهید تا پاشنه پا حدود 15 سانتی‌متر از زمین بالا آید. عضلات پا را شل گرفته و اجازه دهید جاذبه زمین زانو را صاف کند. سعی کنید به مدت 2 دقیقه در این حالت بمانید. این حرکت را سه مرتبه تکرار کنید. ممکن است در حین انجام این حرکت کمی احساس ناراحتی داشته باشید. این حرکت را چند مرتبه در طول روز انجام دهید. این حرکت را می‌توان در حالت نشسته روی صندلی و قرار دادن پاشنه پا روی یک صندلی دیگر یا چهارپایه نیز انجام داد.

بالا بردن پا در حالت کشیده و مستقیم

بالا بردن پا در حالت کشیده و مستقیم

برای انجام این حرکت به پشت روی زمین خوابیده و پاها را مستقیم روبروی خود قرار دهید. زانوی پای سالم را خم کرده و کف پا را روی سطح زمین قرار دهید. عضلات ران پای آسیب دیده را منقبض کرده و پا را حدود 20 سانتی‌متر از زمین بالا آورید. عضلات ران را منقبض و پا را صاف بگیرید. به آرامی پای خود را پایین آورده و روی زمین قرار دهید. این حرکت را 2 ست 15تایی انجام دهید.

نشستن کنار دیوار با کمک توپ

نشستن با کمک توپ

برای انجام این حرکت، به نحوی بایستید که کمر، شانه‌ها و سرتان به سمت دیوار باشد. مستقیم به جلو نگاه کنید. شانه‌ها را شل کرده و پاها را به اندازه عرض شانه باز کرده و با فاصله 90 سانتی‌متری از دیوار قرار دهید. توپی به اندازه توپ فوتبال یا بسکتبال را پشت کمر خود قرار دهید. کمر رو به دیوار بوده و به آرامی پایین آمده و حالت نشسته با زاویه 45 به خود بگیرید. در این حالت نیز هنوز ران‌های شما با سطح زمین موازی نیستند. به مدت 10 ثانیه در این حالت مانده و سپس به حالت ایستاده در کنار دیوار برگردید. این حرکت را 10 مرتبه تکرار کنید. بهتر است این حرکت را 2 ست 15تایی تکرار کنید.

حرکات تعادلی و رسیدنی

حرکات تعادلیبرای انجام این حرکت، کنار یک صندلی ایستاده و پای آسیب دیده را دورتر از صندلی قرار دهید. در صورت نیاز، صندلی از شما محافظت خواهد کرد. روی پای آسیب دیده ایستاده و به آرامی زانو را خم کنید. سعی کنید انگشت بزرگ پا را روی زمین نگه داشته و قوس کف پا را بالا آورید. پای خود را در این حالت نگه دارید.

  • کمر را خم کرده و دستی که از صندلی دورتر است را کشیده و تا رو به روی خود آورید. در حین انجام این حرکت، زانو را بیش از آنچه هست خم نکنید. این حرکت را 15 مرتبه تکرار کنید. برای تاثیر بیشتر، دست را تا جایی که می‌توانید در جلوی خود بکشید. این حرکت را 2 ست 15تایی انجام دهید.
  • در حالی که قوس کف پا بالا است، دستی که از صندلی دور است را از رو به روی بدن گذرانده و به صندلی برسانید. هر چه دست بیشتر کشیده شود، تاثیر حرکت بیشتر خواهد بود. این حرکت را 2 ست 15تایی انجام دهید.

حرکت کششی مقاومتی زانو

حرکات کششی

دو انتهای  یک نوار کششی ورزشی را گره زده و حلقه‌ای بسازید. قسمت گره را در ارتفاع زانو به یک در متصل کنید. پای آسیب دیده را داخل حلقه قرار دهید به نحوی که نوار لاستیکی پشت زانو قرار گیرد. در صورت نیاز برای ایجاد تعادل پای دیگر را از زمین بلند کرده، آن را روی صندلی قرار دهید. زانویی که داخل نوار لاستیکی است را 45 درجه خم کنید. به آرامی زانو را صاف کرده و در حین انجام این کار، عضلات ران را منقبض کنید. این حرکت را 15 مرتبه تکرار کنید. این حرکت را دو ست 15تایی انجام دهید. اگر خواستید در هنگام انجام حرکت تعادل بیشتری داشته باشید، روی هر دو پا ایستاده و حرکت را انجام دهید.

درمان با جراحی


برای درمان رباط صلیبی همیشه به جراحی نیاز نیست. هرچند جراحی معمولا باعث موفقیت در درمان می‌شود، اما نیاز نیست رباط صلیبی تمام افراد به حالت قبل از آسیب برگشته و تمام عملکردهای قبل را انجام دهد. اگر فرد فعالیت فیزیکی شدید نداشته باشد، بازسازی رباط صلیبی ضروری نیست. همچنین، بازسازی رباط صلیبی مستلزم انجام چندین ماه توان‌بخشی است. این چند ماه توان‌بخشی به تعهد و زمان نیاز داشته و باید در هنگام تصمیم‌گیری برای جراحی، این نکته را نیز مد نظر قرار داد.

چگونه می توان از آسیب رباط صلیبی پیشگیری کرد؟


انجام حرکات ورزشی گرم کننده کششی قبل از انجام دیگر فعالیت‌ها می‌تواند به پیشگیری از آسیب رباط صلیبی کمک کند. برای مثال می‌توان از حرکاتی که عضلات ران و همسترینگ را قوی کرده و عضلات پا را می‌کشند برای این منظور استفاده کرد.

برای پیشگیری از آسیب رباط صلیبی باید اصول ایمنی را رعایت کرده و از تجهیزات محافظ توصیه شده در هنگام کار یا ورزش استفاده کرد. برای مثال، اگر به اسکی می‌روید، حتما بایندینگ‌های اسکی را توسط یک متخصص آموزش دیده تنظیم کنید تا اگر به زمین افتادید، تیغه‌های اسکی‌ جدا شوند.


به این پست امتیاز دهید.
Rate this post